Chuyện Về Trạng Nguyên Nguyễn Hiền

(PLVN) -Ngay từ khi còn nhỏ, Nguyễn Hiền vẫn là cậu bé nhỏ thông minh, hiếu học lại có thiên bẩm về chữ nghĩa nên khi đỗ Trạng Nguyên, ông mới chỉ 13 tuổi. Chỉ tiếc rằng, ông nhanh chóng đoản mệnh, trường hợp không tài năng đó có thể giúp giang sơn nhiều hơn nữa...

Bạn đang xem: Chuyện Về Trạng Nguyên Nguyễn Hiền


*
Trạng Nguyên Nguyễn Hiền với câu đố chữ Điền nổi tiếng trong lịch sử.

Vị Tân khoa con trẻ tuổi

Nguyễn hiền lành quê ở Dương A, huyện Thượng Nguyên, che Thiên trường sau đổi là trấn Sơn phái nam Hạ (nay thị xã Nam Trực, tỉnh phái mạnh Định). Thuở nhỏ, ông học thông viết thạo, được mọi bạn quý mến. Tương truyền, khi lên 10 tuổi, mái ấm gia đình cho ông tới trường thầy chùa. Thầy chùa new viết được 10 trang giấy, thánh thiện liền đọc được ngay như bạn đã từng tới trường rồi.

Năm 11 tuổi, tăm tiếng Hiền vẫn lừng lẫy ở ghê đô với được mệnh danh là thần đồng. Bấy giờ có fan họ Đặng tự thấy tôi đã đọc hết các sách, nghe lừng danh Hiền ao ước đến demo tài văn bút, liền tìm đến nhà Hiền cùng lấy nhan đề theo bài phú "Phượng hoàng sào a, kì lạm du úc". Khách hàng ra hạn số câu và mỗi câu đều sở hữu tiếng chỉ về một loài nuốm thú.

Hiền ứng khầu đáp ngay lập tức rằng: "Phi long kiên chiểu/Mã bất xuất hà /Ý bỉ Hữu Hùng đưa ra thế/ Ấp vu Duyên Lộc chi a". Nghĩa là: "Rồng không mờ lên địa điểm ao, hồ/Ngựa không từ sông phi ra/ Đẹp gắng đời bao gồm họ Hữu Hùng/Làm nhà ở nơi Duyên Lộc.

Người họ Đặng rất là thán phục với tấm tắc khen “Thiên tài! Thiên tài!”. Năm ấy, hiền khô thi hương đỗ đầu (Giải nguyên). Vào năm Thiên ứng chủ yếu Bình lắp thêm 16 (âm kế hoạch năm Tân Mùi), vua trần Thái Tông trọng dụng thánh thiện tài, chiêu đãi kẻ sĩ. Vua cho mở khoa thi lớn. Nguyễn Hiền new mười tía tuổi về tởm ứng thí và mau lẹ được đem đỗ trạng nguyên. Khóa thi này, ngoại trừ Nguyễn thánh thiện đỗ Trạng Nguyên còn tồn tại 2 fan khác đỗ cao cùng cũng cùng gồm một điểm chung. Đó là họ đa số còn siêu trẻ tuổi.


*
Đền bái Trạng Nguyên Nguyễn nhân từ tại nam Định

Người đỗ sản phẩm công nghệ hai đó là Lê Văn Hưu, Bảng Nhãn 18 tuổi với Đặng Ma La, Thám Hoa 14 tuổi. Họ ít chạm mặt nhiều tài liệu viết về Thám Hoa Đặng Ma La tuy nhiên tên tuổi của vị lương y lỗi lạc Lê Văn Hưu được tương đối nhiều sử sách ghi lại. Sau này, Lê Văn Hưu có thời hạn ra làm quan nhưng nhà yếu thời hạn ông dành cho nghề thuốc.

Về Trạng nguyên Nguyễn Hiền, tuy còn bé dại tuổi song phong thái tự nhiên, đĩnh đạc, đối ứng trôi chảy. Khôn cùng ngạc nhiên, Vua trần Thái Tông mới hiếu kỳ hỏi vị Tân khoa: "Trạng nguyên học tập ở đâu?". Trạng hiền hậu quỳ tâu: "Thần xin tâu bệ hạ, thần chỉ học thần...và thỉnh thoảng bao gồm hỏi sư ông ở miếu làng thêm đôi cha chữ.

Vua thấy Trạng thánh thiện nói năng quê kịch mà còn tồn tại vẻ kiêu căng ko được ưng ý nên truyền phán buộc Trạng trở về học lễ nghĩa thêm. Trạng Hiền vì vậy chưa được ban áo mão. Trạng hiền hậu về quê, ngày ngày gọi sách nhưng mà vẫn ham chơi bời, thường thời điểm rỗi rãi vẫn cùng trẻ em cùng lứa nghịch khăng, thả diều.

Đại Việt sử cam kết toàn thư cũng ghi chép lại sự khiếu nại này. "Năm chính Bình thiết bị 16, Vua nai lưng Thái Tông ngự làm việc sân đình, chạm mặt các vị tân khoa đỗ cao trong kỳ thi. Thấy hiền tuy còn bé dại tuổi, chưa rõ qui định lễ nghĩa yêu cầu chưa ban nón áo, chỉ cho tất cả những người hộ tống về quê nhằm học thêm phép tắc".

Câu chuyện tiếp sứ Tàu

Một lần, sứ đơn vị Nguyên thanh lịch nước ta. Cho là Đại Việt không có người tài, lại trầm trồ mình đọc biết hơn fan nên ko coi ai ra gì. Y chỉ dẫn một con ốc xoắn dựa vào xâu qua ruột nó một gai chỉ mảnh. Viên sứ ngênh ngang mang đến biết: "Được như vậy, ta new chịu vào thành".

Biết rõ viên sứ ước ao thử tài quân dân Đại Việt, Vua nai lưng Thái Tông bèn truyền cho các quan tìm biện pháp xâu thử tuy nhiên vị nào thì cũng loay hoay và đành lè lưỡi, lắc đầu. Chợt có bạn mách Vua hỏi thử Trạng nguyên Nguyễn Hiền. Vua sực lưu giữ bèn nhanh chóng cử bạn đi hỏi Trạng.

Viên quan liêu được giao bài toán về làng mạc Dương A gặp gỡ ngay một là trẻ con chăn trâu nghịch khu đất đầu làng. Thấy trong các số ấy có một cậu bé xíu mặt mũi khôi ngô sẽ bày mang đến lũ chúng ta đắp một con voi bởi đất mà lại tứ chỉ lẫn tai, vòi... Hoàn toàn có thể ngoe nguấy cử hễ được, sứ giả thiết bị chừng sẽ là Trạng hiền lành bèn buông một vế đối thăm dò coi đúng liệu có phải là Trạng Nguyên không. Thực ra, vị quan lại này nghe danh tiếng của Trạng nguyên Nguyễn Hiền đã lâu tuy nhiên chưa gặp mặt, ông mượn thời điểm này chăm chú thấy tai nghe.

Xem thêm: Cách Dùng On The One Hand Nghĩa Là Gì, On The One Hand In Vietnamese


*
Truyện tranh giai thoại về Trạng nguyên Nguyễn Hiền.

Vị quan lại ra vế đối: "Tự là chữ, cất giằng đầu, tử là con, con ai con ấy?". Cậu bé nhỏ nghe được, không ngước phương diện lên, cũng từ tốn buông một câu: "Vu là chưng, bò ngang lưng, đinh là đứa, đứa nào đứa này".

Về câu đối của viên quan tiền nọ, chủ ý của ông này xuất một vế đối theo lối phân tách tự chữ Hán. Chữ tự có hai phần tử trên như mẫu giằng xay, bên dưới là chữ tử. Để nguyên tự tức là chữ, quăng quật giằng trên còn lại chữ tử nghĩa là con và gắn luôn với vế nôm tiếp đó thành một câu hỏi nửa chữ nửa nôm. Thắc mắc cũng bao gồm sắc thái của tín đồ trên hỏi kẻ dưới.

Thấy địch thủ ra vế đối như vậy, Trạng thánh thiện cũng đối lại bằng cách chiết tự phối hợp với một trong những phần nôm, chữ vu là chưng gồm hai nét ngang cùng một nét móc, vứt nét ngang ở bên dưới thành chữ đinh tức là đứa, đi cùng với với làm sao đứa này là một vế đối ý siêu chỉnh và tất cả phần xược xược. Nhấn câu đối lại, viên quan không còn tỏ ra tức giận mà trái lại, rất vui mắt vì thực sự đây chính là Trạng Nguyên Nguyễn Hiền.

Ông ta bèn xuống con ngữa truyền lại ý vua vời Trạng về kinh. Cơ mà Trạng nhân từ không chịu, viện lẽ rằng, trước vua mang đến trạng yếu lễ buộc về, tuy nhiên lần này vua mang lại vời Trạng lên lại cũng không duy trì đúng lễ. Viên quan lừng khừng làm cố nào, đề xuất trần tình tình đầu chuyện sứ giả nước ngoài đưa câu đố mà chưa ai giải được. Trạng nhân hậu nghe biết chỉ cười, quay trở về với đám trẻ con chăn trâu. đợi chờ cho viên quan lên ngựa đi một đoạn, ông bắt đầu xui đám trẻ thuộc hát:

Tích tịch tang, tích định kỳ tang!/ Bắt con kiến càng buộc đường kẻ ngang lưng/ bên thì đem giấy mà bưng/ mặt thì trét mỡ loài kiến mừng kiến sang/ Tích tịch tang, tích kế hoạch tang!

Viên quan tiền nghe nhẩm nằm trong lời ấy, biết Trạng đang chỉ phương pháp giải đó, phấn khởi ra về. Ngay sau khoản thời gian đối đáp được sứ thần Trung Hoa, Vua nai lưng Thái Tông sai khiến cho quân lính hy vọng mũ mão Trạng Nguyên về tận quê của Nguyễn hiền lành mời ông ra góp nước.

Về đến triều đình, sứ thần bên Nguyên Đô Sử vẫn còn đấy ở lại đây. Thấy vị Trạng Nguyên Đại Việt còn không nhiều tuổi, tỏ rõ sự coi thường. Hắn ta ra vế đố: Lưỡng Nhật bình đầu Nhật/ Tứ sơn điên đảo Sơn; Nhị vương tranh tuyệt nhất quốc/ Tứ khẩu vẫy vùng gian.

Hiền đứng mà vấn đáp ngay rằng: "Đó là chữ điền vậy". Sứ Bắc thán phục, hiền liền được vua trao mang lại chức Công bộ Thượng thư. Và ít lâu sau triều đình phương Bắc lại gởi thông điệp với 2 chữ "Thanh thủy". Vua chưa hiều thông điệp ý muốn nói gì. Hiền lý giải ngay rằng: "Tháng 12 xuất quân". Thời bấy giờ Bắc triều muốn cầu viện biên giới, lợi dụng những hào trưởng địa phương để dễ dàng bề ứng phó Vua tôi đơn vị Trần. Nghe vậy, Vua trần Thái Tông bèn cử binh hùng tướng tốt dẹp bè lũ tay sai. Hồi tháng 12, giặc Nguyên lui vì chưng kế hoạch ko thành.

Những năm làm cho quan trong triều, Nguyễn Hiền có khá nhiều kế sách hay để phò vua góp nước. Năm Ất Hợi, nước ta lại bị giặc Chiêm Thành xâm lược, đơn vị vua khôn xiết lo bèn giao cho trạng nguyên Nguyễn Hiền tấn công giặc giữ nước.

Chỉ ít lâu sau, quân giặc thất bại, Trạng hiền thu quân về Vũ Minh sơn mở tiệc khao quân và tâu lên vua. Bên vua vô cùng phấn kích và phong đến ông Trạng chức "Đệ nhất hiển quý quan". Về nông nghiệp, ông mang lại đắp đê quai phạt sông Hồng, trở nên tân tiến sản xuất mùa màng win lợi. Về quân sự, ông mang đến mở sở hữu võ mặt đường để rèn quân luyện sĩ.

Ngày 14 mon 8 năm Bính Tý, Trạng nguyên Nguyễn hiền lành lâm bệnh nặng và qua đời, thọ 21 tuổi. Nhà vua thương tiếc truy phong ông là "Đại vương vãi thành hoàng" với tôn làm cho thần sinh sống 32 nơi, trong số ấy có đình Lại Đà sinh sống xã Đông Hội - thị xã Đông Anh, Hà Nội.

Hiện nay, tại thường thờ Trạng Nguyên Nguyễn hiền ở quê hương ông, xã Dương A (Nam Thắng, phái mạnh Trực, phái mạnh Định) còn giữ được không ít bài vị, dung nhan phong, câu đối, đại tự, quan trọng đặc biệt bảo tồn được cuốn Ngọc phả nói về sự nghiệp của ông, trong các số ấy có câu ca tụng tài năng của Nguyễn hiền lành như sau:

"Thập nhị tuế khôi khai lưỡng quốc, Vạn niên thiên tuế lập tam tài". Trợ thời dịch là: "Mười nhì tuổi khai khoa nhì nước, nghìn năm ghi mãi chữ tam tài". Yêu mến và cảm phục kĩ năng của ông, thị xã Thượng Hiền đổi tên thành huyện Thượng Nguyên để tránh phạm húy thương hiệu ông.